News
News
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, dijital dünyanın en tartışmalı özelliklerinden biri olan ve kullanıcıların içerikler arasında durmaksızın gezinmesine olanak tanıyan “sonsuz kaydırma” mekanizmasına karşı savaş açtı. Brüksel’de yapılan resmi açıklamada, TikTok’un mevcut arayüz tasarımının özellikle gençler üzerinde “kumar bağımlılığına benzer” bir dopamin döngüsü yarattığı ve bu durumun kamu sağlığını tehdit ettiği vurgulandı.
Avrupa Komisyonu’nun hazırladığı kapsamlı rapor, TikTok’un “Sizin İçin” akışının arkasındaki algoritmanın, kullanıcıların ekran süresini kontrol etme yetisini zayıflattığını bilimsel verilerle ortaya koyuyor. “Sonsuz kaydırma” özelliği, teknik olarak kullanıcıya bir “durma noktası” sunmadığı için beyindeki ödül mekanizmasını sürekli tetikte tutuyor.
Uzmanlar, bu tasarımın “slot makineleriyle” (kumar makineleri) aynı psikolojik prensibe dayandığını belirtiyor. AB yetkilileri, TikTok’tan bu mekanizmayı değiştirmesini, kullanıcıların bilinçli aralar vermesini sağlayacak yeni bir arayüz tasarımına geçmesini ve bağımlılık yaratan algoritmik yapıları şeffaf hale getirmesini istiyor. Eğer platform bu talepleri karşılamazsa, küresel cirosunun %6’sına varan devasa para cezalarıyla karşı karşıya kalabilir.
AB’nin 2024 yılında tam olarak yürürlüğe giren ve 2026 itibarıyla denetimlerini sıkılaştırdığı Dijital Hizmetler Yasası (DSA), çok büyük çevrimiçi platformların (VLOPs) sistemik riskleri yönetmesini zorunlu kılıyor. Komisyon, TikTok’un çocukların ve gençlerin zihinsel sağlığını koruma konusunda “yetersiz” kaldığını savunuyor.
Konuyla ilgili görüşlerini paylaşan Avrupa Dijital Stratejiler Uzmanı Dr. Elena Rossi, şu ifadeleri kullandı:
“Bu sadece basit bir tasarım değişikliği talebi değildir; bu, teknoloji devlerinin insan psikolojisini bir ticari meta olarak kullanmasına karşı atılmış en somut adımdır. ‘Sonsuz kaydırma’, kullanıcının iradesini devre dışı bırakan dijital bir tuzaktır. AB’nin bu hamlesi, dijital egemenliğin ve bireysel sağlığın korunması adına bir dönüm noktasıdır.”
Sonsuz kaydırmanın kaldırılması talebi, sadece teknik bir kısıtlama değil, aynı zamanda toplumsal bir sağlık müdahalesi olarak görülüyor. Araştırmalar, bu tür arayüzlerin uyku bozuklukları, dikkat eksikliği ve anksiyete ile doğrudan bağlantılı olduğunu gösteriyor. Kullanıcı, bir sonraki videonun ne olacağını merak ederek (değişken oranlı ödül sistemi) parmağını ekranda kaydırmaya devam ediyor ve bu süreçte zaman algısını yitiriyor.
TikTok cephesi ise yaptığı ilk açıklamada, platformun güvenli bir deneyim sunmak için halihazırda ekran süresi sınırları ve ebeveyn denetimleri gibi araçlara sahip olduğunu savundu. Ancak AB Komisyonu, bu araçların “isteğe bağlı” olduğunu, asıl sorunun platformun temel tasarım mimarisinde (default design) yattığını vurguluyor.
AB’nin TikTok üzerindeki bu baskısı, sadece bu platformla sınırlı kalmayabilir. Sektör analistleri, benzer bir sürecin Instagram (Reels) ve YouTube (Shorts) gibi diğer devler için de başlayabileceğini öngörüyor. Eğer Brüksel bu savaşı kazanırsa, sosyal medya platformları içerik sunumunda “sonlu” sayfa yapılarına veya kullanıcıyı belirli aralıklarla sistemden çıkmaya teşvik eden zorunlu mola özelliklerine geçmek zorunda kalacak.
Bu karar, teknoloji şirketlerinin “kullanıcı ilgisini paraya çevirme” stratejileriyle, devletlerin “vatandaşın zihinsel sağlığını koruma” sorumluluğu arasındaki çatışmanın en keskin örneği olarak tarihe geçmeye aday.
Kaynak: Haber Merkezi
GÜNCEL
19 Nisan 2026Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
